Energietransitie - Kostenpost of kans voor de economie?

foto-gea-vellingaInnovatiespotter Gea Vellinga ziet de energietransitie niet alleen als uitdaging, maar ook als mooie kans voor het bedrijfsleven en de (lokale) economie. De energietransitie leidt namelijk tot een toenemende marktvraag naar efficiënte, slimme energiebesparing en energieopwekking. Bedrijven die tijdig op de energietransitie inspelen, plukken er de vruchten van.

Energietransitie ongekende kans voor innovatief MKB
De komende 10 jaar wordt jaarlijks tussen de 2 en 3 miljard uitgegeven aan de energietransitie, zo heeft het Planbureau voor de Leefomgeving berekend. Een deel van deze financiële middelen is afkomstig van de overheid. Denk aan tenders die de overheid uitzet voor duurzame inkoop en subsidies die worden verstrekt om te verduurzamen of te innoveren. Deze middelen komen grotendeels bij het bedrijfsleven terecht, maar profiteert het MKB hier ook van?

Er zijn aanwijzingen dat dit onvoldoende het geval is. Veel bedrijven binnen het MKB, waaronder startups, zijn niet in staat om aan te haken bij overheidsinitiatieven. Door deze mismatch van vraag en aanbod gaan economische kansen verloren. Dat is jammer, want de energietransitie biedt voor het (innovatief) MKB een ongekende kans voor een positie in de markt.

MKB haakt niet aan
Er is een mismatch tussen vraag en aanbod van energie-oplossingen. De belangrijkste oorzaken:

  1. Geen zicht op cross-sectorale innovatieSteeds meer innovaties ontstaan buiten de traditionele sectoren (‘cross-sectorale innovatie’) en zijn daardoor moelijker te vinden. Van de energie-innovaties ontstaat zelfs meer dan 90% buiten de energiesector. Zie ook figuur 1.
  2. Versnipperd overheidsaanbod - De overheid lanceert veel initiatieven, waardoor het MKB door de bomen het bos niet meer ziet.
  3. Innovators blijven door ‘zelfselectie’ onopgemerkt - Bedrijven moeten zich zelf aanmelden voor nieuwsbrieven, bijeenkomsten, projecten, netwerken en (subsidie)regelingen (“zelfselectie”). Doordat veel bedrijven dit niet doen, blijft naar schatting zo’n 50 – 80% van de innovators buiten beeld. Zie ook figuur 2.
  4. Snel verouderende bedrijfsoverzichten - Innovatieve bedrijven veranderen voortdurend hun activiteiten door snelle (technologische) ontwikkelingen. Daarnaast vinden er binnen de bedrijfs- en contactgegevens veel mutaties plaats. Van overzichten van innovatieve bedrijven wijzigt 30% of meer per jaar, waardoor bedrijven buiten beeld raken.
Grafiek energie innovatiesFiguur 1 Cross-sectorale innovatie – Veruit de meeste energie-innovaties komen niet uit de energiesector zelf, maar uit de sectoren High Tech, Water, Agro-food en Bouw. Daardoor vind je innovatieve energiebedrijven vaak niet waar je ze zoekt. Onopgemerkte innovators
Figuur 2 Onopgemerkte innovators – De innovatieve bedrijven die we kennen zijn vaak de “koplopers” in de innovatiepiramide. Zij profileren zich meestal goed. Veel innovatiepotentieel zit echter bij ontwikkelaars en toepassers. Deze groep is veelal onbekend in (regionale) netwerken, omdat ze zich nauwelijks laten zien.

Koppelen van vraag en aanbod in eigen gemeente
Innovatiespotter en Clok CLOK zien kansen om energie-innovators beter in contact te brengen met partijen die op zoek zijn naar duurzame energie-oplossingen. Besturen van ondernemersverenigingen, Park- en Centrummanagement en gemeenten spelen daarin een cruciale rol. Accountmanagers van gemeenten kunnen bedrijven met kansrijke energie-ontwikkelingen in contact brengen met regionale projecten, Topsector-activiteiten, subsidiemogelijkheden et cetera Maar denk ook eens aan het verbinden van vraag en aanbod in eigen regio. Zo kun je de duurzaamheidsvraag misschien koppelen aan aanbod in je eigen of je buurgemeente. Dat is winst voor de energietransitie én voor het MKB!

Wat nodig is om vraag en aanbod beter te matchen onderzoeken CLOK en Innovatiespotter met een behoefteonderzoek onder de deelnemers van de Nationale Dag van Economische zaken (EZ). We presenteren de resultaten hiervan op 1 november 2018 in Utrecht, tijdens de Nationale Dag van EZ. We maken dan ook bekend aan welke vervolgacties het meeste behoefte is om vraag en aanbod in de energietransitie beter te kunnen koppelen.

Meer informatie:
Voor meer informatie over dit artikel of de Innovatiespotter kunt u contact opnemen met:
Gea Vellinga, Innovatiespotter, via: g.vellinga@innovatiespotter.nl, 0651556619
Voor meer informatie over Stichting CLOK of de Nationale Dag van EZ kunt u contact opnemen met:
Sandra de Boer, Stichting CLOK, s.deboer@CLOK.nl, 0612309216

Innovatiespotter
Innovatiespotter levert data over duurzame, innovatieve en technologische ontwikkeling van Nederlandse bedrijven. Wij speuren daarvoor met software het internet af op zoek naar innovaties bij alle 1,7 miljoen bedrijven in Nederland. Zo vinden we bedrijven bij duurzaamheidsthema’s en bij alle denkbare (technologische) innovatiethema’s zoals energie, high tech, chemie, water, logistiek, blockchain, Internet of Things, robotica, et cetera.
We voorzien daarmee beleidsmakers en innovatieprofessionals van essentiële informatie:

  • We helpen overheden met het opsporen van innovatieve bedrijven in hun werkgebied
  • We leveren analyses voor innovatie- en technologiebeleid
  • We ondersteunen innovatieclusters met het uitbreiden van hun bedrijvennetwerk
  • We helpen bedrijven bij het opsporen van samenwerkingspartners

Daarmee draagt de Innovatiespotter bij aan een transparant innovatie-ecosysteem in Nederland

Rol en taak EZ in ‘Samen in transitie naar andere energie’?

foto jop jurriaans ezineJop Jurriaans, trainer en coach - Als er iets samenwerking vergt is het wel de transitie naar andere energie. Het creëren van nieuwe standaarden, het bereiken van drempelwaardes waarop iets rendabel wordt en het uitonderhandelen van subsidies en andere voordelen voor hen die de toon aangeven in deze transitie. Genoeg reden tot samenwerking. Tegelijkertijd hebben we het nu al meer dan druk genoeg met ondernemen en tijd en geld kan maar één keer worden uitgegeven.

Welke rol speel jij als EZ-medewerker in deze transitie? Ben je kennisbank, intermediair, inspirator?

Is samenwerken hier voor jou verbinden, makelen of coördineren als een aannemer zodat bedrijven genieten van een one stop shopping ervaring bij de gemeente? Wat haalbaar is voor jou moet je zelf weten. Het is de vraag welke verwachting men heeft van je rol in deze samenwerking. Manage je deze verwachting door je marketing te doen? Of laat je de inhoud van je rol over aan anderen? Samenwerken is samen maar vergt ook leiderschap. Aangeven wat te verwachten is vanuit ieders rol legt de basis voor met voldoening samen kunnen werken.

EZ kampt door gebrek aan leveringsplicht bovendien met een onduidelijke professionele identiteit. Tijd voor storytelling binnen en buiten over je rol. Tijd voor leiderschap in de samenwerking die je te bieden hebt. Tijd voor transitie in samenwerken ongeacht of dat nu over energie gaat.

Pilot Regelluwe Zones

Innovatie 
De innovatie blijft achter met als gevolg dat Nederland de doelstelling niet haalt. Geconstateerd is dat innovatieve oplossingen soms botsen met oudere systemen, oude gewoonten en oude regels. De heer Maarten Camps heeft in het economen tijdschrift ESB januari 2016 zijn jaarlijkse artikel gewijd aan de institutionele belemmeringen op nationaal niveau. Hoe kunnen we met dit vraagstuk omgaan? En wat moeten we doen om de doelstellingen genoemd in het regeerakkoord te realiseren? Doelstellingen waarvoor de directies van EZK aan de lat staan. Maar wat zegt het regeerakkoord in dit kader?

Regeerakkoord
In het regeerakkoord zoekt het kabinet de samenwerking met regio’s en decentrale overheden. In de eerste plaats wil het kabinet via partnerschappen vooruitgang boeken bij het aanpakken van gebiedsgerichte opgaven en regionale knelpunten. Hiervoor is voor de komende kabinetsperiode een bedrag gereserveerd van 900 miljoen euro. Daarnaast wil het kabinet deals sluiten met decentrale overheden, waarin de partijen zich verplichten om samen aan nieuwe oplossingen te werken op bijvoorbeeld het terrein van energietransitie. Ook daarvoor kunnen middelen worden vrijgemaakt uit de genoemde regio-envelop van 900 miljoen euro. Hoe de beschikbare extra middelen uit de regio-envelop in de praktijk besteed gaan worden is afhankelijk van de afspraken die de komende tijd worden gemaakt tussen Rijk en decentrale overheden. Het partnerschap dat het kabinet zoekt met regio’s moet daarnaast vorm krijgen door regio’s meer ruimte te bieden voor regionaal maatwerk in de vorm van experimenten, proefprojecten en regelvrije zones.

Eerdere experimenten
Vanaf 2010 zijn er meerdere experimentengebieden/proeftuinen ingericht. In Breda, Rotterdam en Amsterdam zijn regelvrije zones ingericht met een proeftijd van ongeveer 2 jaar. Aan de hand van deze proeftuinprojecten zijn onderzoeken verricht. Er zijn dus experimenten met regelluwe zones of kansenzones geweest, ook nog vrij recent. Belangrijke vragen daarbij waren: Hoe hebben partijen zoals de ondernemers en de gemeenten invulling gegeven aan de experimenten om binnen hun gemeente meer ruimte te geven aan bedrijvigheid en daarmee innovatie? En hoe hebben ze dit veilig gedaan? En in hoeverre zijn dit voorbeelden die we kunnen delen om andere gemeenten bij hun innovatie te stimuleren?

Onderzoek
Regelluwe of regelvrije zones zijn dus een middel om innovatie en ondernemerschap op een bepaalde ruimtelijk plek te stimuleren. Er zijn eerdere onderzoeken verricht, hoewel daarvan nog een overzicht ontbreekt op dit moment, waardoor inzichtelijk is geworden wat juridisch mogelijk is en wat niet. Er is nog geen eindconclusie over wanneer specifiek een regelvrije/luwe zone ingezet kan worden om hiermee een bepaald resultaat te boeken. CLOK gaat nu in opdracht van het Ministerie EZK dit onderzoeken, mede door middel van het opzetten van pilots. 

Kernteam Noord druk bezig met regiobijeenkomst

Kernteam Noord op volle kracht vooruit

Foto team noord nederland aangepastMet de toetreding van twee nieuwe kernteamleden voor de regio Noord is het team op volle sterkte en daarmee ook in evenwicht. De provincies Groningen, Friesland en Drenthe worden nu vertegenwoordigd door twee accountmanagers per provincie. Voor Groningen is dit Michel Veenma van de gemeente Stadskanaal en nieuw toegetreden is Ina Hateboer van de Kompanjie (ambtelijke werkorganisatie van de gemeenten Veendam en Pekela). Voor Drenthe is nieuw toegetreden Jennie Snippe van de samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen, naast de reeds aanwezige Nick Bruins van de gemeente Midden-Drenthe. Friesland blijft vertegenwoordigd door Hendrik Buwalda van Súdwest Fryslân en Peter Kort van de De Fryske Marren.

Het kernteam Noord is tijdens de afgelopen editie van de Promotiedagen Drenthe bijeen geweest om de belangrijke thema’s van Noord-Nederland door te nemen. Het blijkt dat vooral de thema’s energietransitie en arbeidsmarkt thema’s zijn die de accountmanagers bezig houden in het Noorden. Een groot aandeel hierbij zijn de “zonneparken”. Vooral op dit gebied werden kennis en ervaringen gedeeld. De vorige regiobijeenkomst van CLOK ging ook vooral over dit thema. Vooral energiebesparing bij bedrijven zal een interessante rol voor accountmanagers bedrijven worden in de nabije toekomst. Welke rol krijgt de accountmanager van EZ hierin?

De accountmanagers EZ krijgen bij de bedrijfsbezoeken vooral de vraag hoe de gemeente de ondernemer kan helpen bij het vinden van genoeg en de juiste arbeidskrachten. Steeds wordt gekeken naar medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, belegd bij de collega’s van maatschappelijke of sociale zaken. Steeds vaker kan niet worden voldaan aan de wensen van de ondernemer, vanwege de mismatch tussen vraag en aanbod. Hoe kunnen we deze mismatch nu veranderen? Na het delen van aansprekende voorbeelden is de gemeenschappelijke deler: samenwerken tussen ondernemers, onderwijs en overheid. Ook in deze volgorde. De overheid faciliteert.

In Súdwest Fryslân is de Yacht Building Academy opgezet, voor specialisten in de jachtbouw. In de provincie Groningen is de “kansrijke leerweg” opgezet voor met name kansen in de techniek. Vooruit, maar ook een beetje terug in de tijd, naar de vakschool van weleer. Op 2 oktober zal de regiobijeenkomst ingaan op dit onderwerp, gecombineerd met een bedrijfsbezoek bij een innovatief bedrijf. Dit bedrijf zet de kansrijke leerweg in om bij te dragen aan de kracht van een duurzame regionale en lokale economie. Laat dit nu net de missie zijn van CLOK….

Reserveren jullie de datum in de agenda? De uitnodiging volgt spoedig. 
Hartelijke groet

Regioteam Noord-Nederland

Interview met Jan Westert

Nieuws

Verkiezingen voor de Provinciale Staten: een goed beïnvloedingsmoment Op 20 maart 2019 zijn de verkiezingen voor d...

Lees meer

Minder regeldruk voor ondernemers?

Nieuws

Regels schrappen waar dat moet en bijsturen waar het nodig is. Zo wil het kabinet samen met ondernemers werken aan ...

Lees meer

Bruto Lokaal Product: een CLOK uitgangspunt

Nieuws

Het Bruto Lokaal Product wordt een steeds belangrijker begrip. En het is ook steeds meer een concreet hanteerbaar b...

Lees meer