De positie van de lokale overheid verandert

Jos Huizinga: "De ambtenaar van de toekomst moet veelzijdig en multi-inzetbaar zijn."Jos Huizinga 2

Op vrijdag 17 november had CLOK een inspiratiemiddag met WB de Ruimte. Het was een dag om informatie uit te wisselen, het regeerakkoord door te spreken en voor beide partijen om elkaar beter te leren kennen. Naast het regeerakkoord zijn er talloze andere interessante thema’s en onderwerpen besproken, waarvan we er in ieder geval een graag zouden willen delen.

Jos Huizinga, wethouder gemeente Noordenveld en onderdeel van het bestuur van CLOK, positioneerde een interessante observatie: de positie van de lokale overheid maakt hevige veranderingen door op het moment. Dit proces is al langer bezig, maar met name de laatste jaren gaat het steeds sneller en worden de veranderingen beter merkbaar. Deze opvatting werd bevestigd op de Dag van de Lokale Democratie, waar de observaties van Jos werden bijgevallen door volksvertegenwoordigers en bestuurders alom. Het is dus duidelijk dat er iets aan het veranderen is, maar wat is er dan aan het verschuiven en hoe gaat u hier mee om?

Wat in ieder geval duidelijk naar voren komt is de veranderende rol van de samenleving, waar bestuurders en vertegenwoordigers dan weer op in moeten spelen. De samenleving neemt een steeds meer actieve en sturende rol op zich in plaats van passief af te wachten. Dit vraagt van de lokale overheid ook om een rolverandering om hier goed mee om te kunnen gaan. In plaats van fulltime ambtenaren die zich bezig houden met één enkele portefeuille of binnen een gebied, is er vraag naar flexibiliteit en diversiteit. Er wordt dus steeds meer gewerkt met het kortstondig inhuren van professionals en ambtenaren voor specifieke projecten. De ambtenaar van de toekomst moet dus veelzijdig en multi-inzetbaar zijn.

Deze transitie is voor veel gemeentes niet makkelijk en er zal de komende jaren dan ook flink geïnvesteerd moeten worden om dit soepel te laten verlopen. De samenleving veranderd sneller dan menig ambtelijk apparaat op het moment bij kan houden. Willen we als lokaal bestuur niet hopeloos achter de feiten aanlopen, dan is het nu de tijd om aandacht te schenken aan deze veranderingen. Ook van gemeentes en ambtenaren wordt een steeds pro-actievere houding verwacht.

De ambtenaar van de toekomst moet dus veelzijdig en multi-inzetbaar zijn. 

Wat kunnen we nou echt leren van Silicon Valley?

"Leer, organiseer en vier de regio. Met iedereen."RH 0120

Geert Kievit: Silicon Valley (SV) wordt vaak genoemd als hét voorbeeld voor regio’s waar alles mogelijk is. Legendarische verhalen over ondernemers die vanuit hun schuurtjes hele multinationals hebben opgebouwd. Misschien moeten we hun model kopiëren en plakken in Nederland, dan wordt elke regio een succes. En afdelingen Economische Zaken versterken hun positie, omdat zij ervoor gezorgd hebben dat het nu zo goed gaat. Ideaal, toch?

We hebben met z’n allen een dipje gehad, maar de economie groeit weer. Het gaat weer goed, er wordt weer grond verkocht en de werkgelegenheid stijgt. Innovatie komt tot stand bij een probleemsituatie of in tijden van economische groei.

Daarom kijk ik graag naar Silicon Valley, de Joint Venture Silicon Valley. Dit is sinds een 1993 een regionale privaat-publieke samenwerking. Een initiatief dat bijdraagt aan de versterking van de concurrentiepositie en levensvatbaarheid van de regio. Maar zij werken ook aan een gezonde balans in de regio. Ze investeren in groen, duurzaam leven en werken, betaalbare woningen en toegankelijk maken van onderwijs dat aansluit bij de arbeidsmarkt voor iedereen.

Er zijn in Nederland veel initiatieven vanuit de overheid om regionale samenwerking op te zetten. In Silicon Valley is dit andersom geweest. Juist vanuit een probleem van de ondernemers, voor SV was dit de opkomende semiconducteur markt in Aziatische landen. Misschien is voor de ondernemers in uw regio het gezamenlijke probleem de concurrentie met lageloonlanden, te weinige technisch personeel of de verkeersproblematiek. Ga opzoek naar de vraagstukken op lokaal niveau en deel deze met collega’s uit de regio. Zoek (mede) visionaire ondernemers die bereidt zijn om tijd, geld en netwerk te investeren om als regio verder te willen groeien.

In de komende jaren wordt de rol van de regio steeds belangrijker en gaat het een nieuwe rol vervullen. We kennen in Nederland economische boards, prachtig. Maar durf het gezamenlijk probleem te benoemen en welke activiteiten zijn nodig om in te investeren. Dit betekent verder gaan dan economische thema’s met de grote bedrijven. In SV doen grote én kleine bedrijven mee. Er wordt elk jaar een townhall meeting georganiseerd met een presentatie van de jaarlijkse monitor van de regio. Hierbij wordt geëvalueerd, gestuurd, ontmoet en worden nieuwe samenwerkingen opgezet.

Dus waarom geen regionaal ondernemersfonds? Met de bekende privaat gestuurde vorm, alleen houdt het fonds niet meer op bij de grenzen van een gemeente. Een fonds is een geschikt investeringsvehicle om het gewenste maatschappelijke rendement te realiseren, maar ook om hierop te toetsen en te sturen. Dit biedt de mogelijkheid om als regio de volgende stap te zetten.

Investeer als regio in een goede monitor, leer de maatschappelijke uitdagingen, succes en belanghebbenden kennen. En kijk naar het effect van het fonds op het bruto lokaal en regionaal product. Organiseer die jaarlijkse bijeenkomst, net als in SV. Nodig ondernemers, politici en andere belanghebbende uit. Hier zijn de oude ‘townhall meetings’ een goed instrument voor. Oftewel; leer, organiseer en vier de regio. Met iedereen.

Herman Timmermans over visie CLOK 2018

”Economische vraagstukken van gemeenten, ondernemersverenigingen en Herman Timmermanscentrum- en parkmanagement verdienen in 2018 bijpassende diensten”

Zoals elk jaar in de herfst, geeft Herman Timmermans, voorzitter van CLOK, graag zijn vooruitblik op het nieuwe jaar. Maar eerst wil hij nog iets zeggen over 2017, als opmaat naar 2018:

De vraagstukken die gemeenten, ondernemersverenigingen en centrum- en parkmanagement op hun bord krijgen nemen in intensiteit en complexiteit toe. Daarmee neemt de noodzaak tot professionalisering toe. Vandaar dat CLOK veel meer vragen om ondersteuning krijgt. Voorbeelden van de vraagstukken zijn d energietransitie, inpassing van werkzoekenden, ondernemersfondsen, de zoektocht naar verbeteren van het innoverend- en organiserend vermogen. Herman: “Onze drie doelgroepen staan wij bij met steeds meer specialisten die hen vanuit CLOK helpen en versterken. We hebben daarom in 2017 nog meer specialisten en generalisten aan CLOK verbonden om alle aan onze doelgroepen geboden dienstverlening daadwerkelijk waar te kunnen blijven maken op het afgesproken niveau. Een helder signaal aan onze leden dat wij hen ook in 2018 op een hoog niveau blijven faciliteren.”

Inhoudelijkheid dienstverlening verzwaard
Het CLOK bestuur is zelf ook gereed gemaakt voor de volgende fase van de dienstverlening. Dit geldt ook voor de goed werkende kwaliteitscommissie, de kernteams en ook de praktisch opererende regioteams. Nog een voorbeeld? We hebben de redactieformule voor ons magazine Kringen en de social media verzwaard, waardoor we de vakmatige informatievoorziening richting gemeenten, ondernemersverenigingen en centrum- en parkmanagement nog beter op orde hebben. Al met al durf ik de stelling aan dat wij de ontvangen vragen ook in 2018 kunnen beantwoorden met passende doorverwijzingen, met diensten en de juiste organisatorische ondersteuning.”

Steeds meer deelnemers aan regiobijeenkomsten
Herman: “Veel gemeenten melden zich als lid aan vanwege de regiobijeenkomsten. Zij herkennen in de regiobijeenkomsten een voor hen waardevol concept dat in 2017 goed van de grond kwam en zich heeft verdiept en verbreed. In steeds meer regio’s wordt dit concept gevraagd en toegepast. Noord-Holland Noord is bijvoorbeeld de meest recente regio die we aan onze lange lijst konden toevoegen. Ideale bijeenkomsten voor bezoekers om kennis te máken en kennis te délen.”

Verdiepingsproces regiobijeenkomsten
Voor 2018 denkt CLOK na over het oprichten van twee extra regio’s in de omgeving van Noord-Oost Brabant/Rivierenland en de omgeving Haarlem. “Maar”, geeft Herman aan, “het gaat niet alleen om de kwantitatieve versterking van het concept van regiobijeenkomsten. We willen het ook kwalitatief nog verder verdiepen. We hebben daartoe vragen uitgezet bij onze kern en regioteamleden om daar over mee te denken. Het ligt in de planning dit verdiepingsproces voor maart 2018 te effectueren. Het zijn onze leden, de bezoekers van de regiobijeenkomsten, die hier als eersten van gaan profiteren.” Voor hen doen we dit.

Gemeenten benutten mogelijkheden incompany trainingen
De doelgroepen zijn ook enthousiast over de CLOK Academy, merkt Herman: “In 2017 deden inmiddels vijf gemeenten mee aan incompany trainingen en de verwachting is dat dit in 2018 alleen maar zal toenemen. Hierbij merk ik op dat het niet alleen om incompany trainingen gaat binnen één gemeente, maar nu ook regionale incompany trainingen. Gemeenten die zich misschien te klein voelen voor een incompany training steken nu de koppen en middelen bij elkaar en profiteren zo van een incompany training op regionaal niveau.” Zoals nu in de provincie Friesland, of beter Fryslân.

Voortzetting succesvolle leergangen
Herman: “Op grond van de vraag vanuit de doelgroepen gaan wij met onze leergangen door. Zelfs is het zo dat wij zeer waarschijnlijk in januari starten met een extra leergang. Naast de complete leergangen, en dit is bijzonder, gaan we steeds meer met losse modules en clusters van modules werken. Dit betekent dat deelnemers zowel de hele leergang kunnen volgen, alsook een voor hen relevante clustering van modules. Hiermee beantwoorden we aan de toenemende vraag naar kortere, krachtige sessies van één of twee dagen. Het bijkomende voordeel hiervan is dat deelnemers die kortere periodes ook beter met hun werkagenda kunnen combineren.”

Concrete, werkende economische programma’s
Herman: “We merken dat de vraag vanuit gemeenten naar ondersteuning toeneemt in relatie tot economische programma’s. Deze komen, dat is het concept, tot stand in een wisselwerking tussen gemeenten en ondernemersverenigingen. Wij helpen specifiek met organische programma’s en minder met uitgestrekte visies tot, zeg, 2050. Gemeenten en ondernemersverenigingen kunnen concrete, werkende economische programma’s met ons uitvoeren.”

Gemeenteraadsverkiezingen: speciaal speerpunt 2018
We krijgen in 2018 te maken met nieuwe gemeentelijke colleges. Herman: “Het energieneutraal werken gaat binnen gemeenten en vooral bedrijventerreinen écht doorzetten. Daar krijgen die nieuwe colleges vol mee te maken; de energietransitie wordt een van de belangrijkste opgaven. Maar meer nog voor de private sector. Dit betekent ook een push voor zowel het oprichten als goed onderhouden van ondernemersfondsen. Ondernemersverenigingen en centrum- en parkmanagement kunnen in 2018 nog meer een bijdrage leveren aan de innovatiekracht op bedrijventerreinen en in winkelcentra, zodat ook de innovatiekracht van Nederland in zijn geheel wordt versterkt.”

Uitbreiding seminars en themadagen
De seminars en andere bijeenkomsten van CLOK hebben zich inmiddels gemanifesteerd als bewezen en gewaardeerde tradities, zoals de Dag van EZ in november. Uiteraard is CLOK altijd alert op een wens vanuit de doelgroepen over nieuwe themadagen aan dit programma, beklemtoont Herman: “We analyseren bijvoorbeeld momenteel of we in juni 2018 een speciale dag voor wethouders en bestuurders EZ gaan organiseren. De nieuwe colleges zijn dan vers aangetreden met eveneens nieuwe wethouders. Een goed moment voor een dergelijke nieuwe themadag.”

Gevaarlijke kronkel in de BIZ wet

Herman TimmermansEen bestuur van een ondernemersfonds moet verantwoording afleggen aan de gemeenteraad? Dat is niet de bedoeling. Niet doen dus. Het fonds is geen politiek instrument. Een BIZ is voor ondernemers, door ondernemers. En omdat de ondernemers elkaar geen verplichting voor betaling kunnen opleggen is noodgedwongen aan de gemeentelijke overheid gevraagd daarin te faciliteren. Want we kunnen elkaar gelukkig privaat-rechterlijk geen verplichting tot betaling opleggen, dat kan alleen de overheid. Prima regeling.

De gemeente faciliteert de heffing voor de BIZ door de OZB met een doelheffing te verhogen. Dat is uit te leggen. Het is geld van de ondernemers en gaat naar de ondernemers.

Maar in plaats van de binnenkomende extra OZB opbrengsten zonder veel poespas gewoon door te geven aan de besturen van de BIZ fondsen, blijkt het toch ingewikkeld te zijn of ingewikkeld gemaakt. Want de gemeenten zetten hun subsidieverordening er tussen. En dan gaat het helemaal mis. Want in de mindset van de gemeente is een subsidie geld van de gemeente dat onder voorwaarden ter beschikking wordt gesteld aan de ontvanger. En waarover verantwoording moet worden afgelegd. En waar de gemeenteraad ook een mening over heeft. En duidelijk invloed op wil uitoefenen. En ook doet. Nu is dat bij subsidies op zich terecht. Maar de BIZ gelden zijn geen subsidie. En de gemeenteraad heeft geen zeggenschap over het programma dat door de ondernemers is opgesteld. En moet dat ook niet willen. Maar omdat het in hun ogen subsidie is doen ze dat wel. Het is nu zover dat een bestuur van een BIZ/ondernemersfonds door een gemeenteraad ter verantwoording wordt geroepen over de activiteiten in het ondernemersfonds. Dat kan niet waar zijn.

Een BIZ is geen politiek instrument. En moet het ook nooit worden. Dan kunnen we beter stoppen met de fondsen.

Terugblik regiobijeenkomst Noord Nederland

Nieuws

Jeannette Los, Projectcoördinator Economische Zaken. Gemeente SudWestfryslan In gezamenlijkheid met drie O’s (Onde...

Lees meer

Terugblik Nationale Dag van Economische Zaken 2018

Nieuws

Op de Nationale Dag van Economische Zaken 2018 mochten we ruim 200 EZ-collega’s ontvangen. Het was een dag bomvol i...

Lees meer

Green Chemistry Campus winnaar verkiezing Beste Publiek-Priv…

Nieuws

  Uit inzendingen uit het hele land is de Green Chemistry Campus gekozen tot ‘Beste Publiek-Private Samenwerk...

Lees meer