Het decennium van het buitengebied: tijd voor oplossingen

Wim Bakker

De afgelopen jaren zagen we protesterende boeren, boze Groningers, de opkomst van de BBB en groei van lokale partijen. Voor stedelingen misschien verrassend, maar voor plattelandsbewoners niet. In de jaren ’90 was God al verdwenen uit Jorwerd. Sindsdien is de trend van vertrekkende jongeren en voorzieningen doorgezet. Nu staat zelfs de groep die het diepst in het platteland geworteld is – de boeren – onder druk. Het buitengebied is in transitie en de vraag is: wat komt ervoor terug?

In Spanje vind je op het platteland verlaten dorpen en koop je huizen voor een euro. Zover zal het in Nederland gelukkig niet komen. Daarvoor is Nederland te verstedelijkt en het buitengebied te belangrijk. Projectontwikkelaars kijken voorbij de randen van de stad naar ruimte voor woningen, bedrijventerreinen, logistiek, datacenters en circulaire hubs. De stad zit vol en is duur. Zo lonkt “het weidse buitengebied”.

Maar let op: het buitengebied mag geen “afvalputje” worden voor wat niet in de stad past. We mogen onze groene ruimte niet te grabbel gooien. Het platteland is geen wingewest. De transitie moet leiden tot een krachtiger, vitaler platteland. We willen boeren die weer perspectief hebben en niet vastlopen in regels. Die opgave is niet eenvoudig, maar ik ben ervan overtuigd dat het kan.

Het kan als we lef en creativiteit tonen door buiten gebaande paden te gaan. We moeten nieuwe businessmodellen en economische kansen verkennen en flexibiliteit in ruimtelijke regels benutten. Diverse studies en een aantal veelbelovende praktijkvoorbeelden laten zien dat het kan. Succesvolle agrariërs, natuur, wonen en andere economische functies kunnen samengaan.

De komende jaren worden overal omgevingsplannen opgesteld. Dit is hét moment om het slot van het buitengebied te halen en toekomstperspectief te creëren. Dat kan alleen met deskundige professionals op lokaal en regionaal niveau. CLOK neemt dit najaar het voortouw: op regiobijeenkomsten, tijdens de Dag van EZ en met een nieuwe opleiding gericht op de economische transitie van het buitengebied.

Het begin van dit decennium draaide om problemen. Nu is het tijd voor oplossingen. Pak jij de handschoen met ons op?