Het Didam-arrest en de uitgifte van bedrijfsgronden door gemeenten
Dit is een actief dossier dat periodiek wordt geupdate met interessante uitspraken.
De meest recente toevoegingen staan onderaan.
Laatste update: 18 februari 2026.
—
Juni 2024 – Afstudeeronderzoek: Het Didam-arrest, bedrijfsgronden en afdeling EZ
In het kader van zijn afstudeeropdracht bestuursrecht aan de Hogeschool van Arnhem Nijmegen, onderzocht Michiel Wiersinga begin 2024 de toepassing en mogelijke gevolgen van het Didam-arrest bij de één-op-één uitgifte van bedrijfsgronden vanuit het perspectief van de afdeling EZ. Hiervoor interviewde hij onder andere ambtenaren van zeven gemeenten: Bronckhorst, Deventer, Etten-Leur, Goeree-Overflakkee, Gorinchem, Moerdijk en Opsterland.
De uitkomsten hiervan zijn anoniem verwerkt en vormen samen met een analyse van het wettelijke kader (het Didam-arrest en de Didam-handreiking van het ministerie van BZK) de basis voor de aanbevelingen in dit artikel. Uitspraken van lagere rechters zijn niet in het onderzoek meegenomen.
“Het Didam-arrest en de één-op-één uitgifte van bedrijfsgronden: een analyse en vier aanbevelingen voor de afdeling EZ”
—
Update 21 november 2024: Didam-II arrest
Op 15 november 2024 heeft de Hoge Raad voor de tweede keer uitspraak gedaan binnen het Didam-arrest. De eerste uitspraak heeft veel teweeggebracht, onder meer omdat het één-op-één uitgeven van gronden een belangrijk instrument is om sturing te geven aan de ontwikkeling en invulling van bedrijventerreinen en centrumgebieden.
“Didam-II arrest: invloed Didam-arrest blijft groot”
—
Update 29 januari 2025: schadevorderingen Didam arrest verjaren
Op 23 januari 2025 bevestigt de rechtbank Den Haag in haar uitspraak dat schadevorderingen vanwege een schending van het Didam-arrest verjaren op grond van artikel 3:310 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De verjaringstermijn is vijf jaar.
—
Updates maart 2025: unieke grondpositie staat 1-op-1 transactie toe
Op 27 maart 2025 bevestigt de rechtbank Rechtbank Midden-Nederland in een kort geding dat een unieke, naastgelegen grondpositie, één-op-één verkoop van grond door een gemeente rechtvaardigt. Dit blijkt ook uit een uitspraak van de rechtbank Limburg die gelijktijdig gepubliceerd is.
—
Update april 2025: geen schadevordering bij geen potentiële gegadigde
Op 2 april 2025 bevestigt de Rechtbank Noord-Nederland dat ook als de richtlijnen van het Didam-arrest niet gevolgd zijn, dit niet betekent dat iedereen een schadevordering kan indienen. Aansprakelijkheid geldt alleen voor partijen die daadwerkelijk aangemerkt kunnen worden als een potentiële gegadigde die ten onrechte geen kans heeft gekregen.
—
Update september 2025: geen Didam-III arrest
Op 22 augustus 2025 laat gemeente Montferland (Didam) weten dat zij tot een schikking is gekomen in het Didam-arrest. Dit betekent dat het Didam-II arrest niet wordt opgevolgd door een Didam-III arrest.
—
Update oktober 2025: onbekende en onduidelijke criteria zijn onrechtmatig
Op 14 oktober 2025 zet het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in het hoger beroep Tamoil versus gemeente Doetinchem uitvoerig uiteen hoe selectiecriteria alle vormen van subjectiviteit dienen te vermijden en openbaar beschikbaar moeten zijn. Omdat hier niet aan voldaan is, heeft de gemeente onrechtmatig gehandeld.
—
Update januari 2026: geen schadevordering bij geen potentiële gegadigde
Op 26 januari 2026 bevestigt de Rechtbank Noord-Nederland dat een zorgvuldig geformuleerde bekendmaking van groot belang is.
De gemeente in kwestie heeft aangegeven dat er binnen 20 dagen of gereageerd moet worden, óf dat er een kort geding gestart kan worden. In het kort betekent dit dat een eiser die alleen voor een kort geding reageert, ook gegadigde is. Ook bevestigt de rechtbank dat een gemeente een naastgelegen grondeigenaar mag beschouwen als enige serieuze gegadigde voor koop.
—
Update februari 2026: randvoorwaarden zijn geen objectieve selectiecriteria
Gemeente Dronten wilde een nieuw natuurgebied ontwikkelen met subsidie van provincie Flevoland en is daarvoor in gesprek gegaan met agrariërs over private ruiltransacties. Uiteindelijk ziet de gemeente af van aankoop van grond van deze grondeigenaren, maar gaat zij wel met andere eigenaren (contractanten) verder.
In een uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden die op 17 februari gepubliceerd is, oordeelt het hof dat randvoorwaarden uit het project geen concrete criteria zijn voor selectie. Dat de randvoorwaarden duidelijk zijn, maakt niet dat dit selectiecriteria conform het Didam-arrest zijn. De gemeente is daarmee schadeplichtig.
